الشيخ محمد علي الگرامي القمي
191
رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)
مسئله 1072 - احتياط آن است كه در ركوع ، سه مرتبه « سُبْحانَ اللهِ » يا يك مرتبه « سُبْحانَ رَبِّيَ الْعَظيمِ وَ بِحَمْدِهِ » بگويد و سزاوار است بهقدر امكان مراعات اين احتياط بشود اگر چه مطلق ذكر از تحميد و تسبيح و تهليل كافى است به شرط آنكه بهقدر سه « سُبْحانَ اللهِ » مثلًا باشد ولى در تنگى وقت و در حال ناچارى گفتن يك « سُبْحانَ اللهِ » كافى است . مسئله 1073 - ذكر ركوع بايد به عربى صحيح گفته شود و مستحب است آن را سه يا پنج يا هفت مرتبه بلكه بيشتر بگويند و بهتر است به عدد فرد ختم شود . مسئله 1074 - در ركوع بايد در حال ذكر واجب ، بدن آرام باشد و در ذكر مستحب هم اگر آن را به قصد ذكرى كه براى ركوع دستور دادهاند بگويد بنابر احتياط واجب ، آرام بودن بدن لازم است . مسئله 1075 - اگر موقعى كه ذكر واجب ركوع را مىگويد ، بىاختيار به قدرى حركت كند كه از حال آرام بودن بدن خارج شود ، بايد بعد از آرام گرفتن بدن دوباره ذكر را بگويد ولى اگر كمى حركت كند كه از حال آرام بودن بدن خارج نشود ، يا انگشتان را حركت دهد اشكال ندارد . مسئله 1076 - اگر پيش از آنكه به مقدار ركوع خم شود و بدن آرام گيرد عمداً ذكر ركوع را بگويد ، بايد بعد از رسيدن به ركوع و آرام گرفتن بدن دوباره ذكر را بگويد و بنابر احتياط نماز را پس از اتمام ، اعاده نمايد گرچه اقوى صحّت نماز است ولى اگر به همان ذكر اوّل اكتفا نمايد نماز باطل است . مسئله 1077 - اگر پيش از تمام شدن ذكر واجب ، عمداً سر از ركوع بردارد نمازش باطل است و اگر سهواً سر بردارد ، چنانچه پيش از آنكه از حال ركوع خارج شود ، يادش بيايد كه ذكر ركوع را تمام نكرده ، بايد در حال آرامى بدن دوباره ذكر را بگويد و اگر بعد از آنكه از حال ركوع خارج شد يادش بيايد نماز او صحيح است . مسئله 1078 - اگر نتواند به مقدار ذكر در ركوع بماند در صورتى كه بتواند پيش از آنكه از حدّ ركوع بيرون رود ذكر را بگويد بايد در آن حال تمام كند و اگر نتواند در حال برخاستن به قصد رجاء تمام كند . مسئله 1079 - اگر بواسطهء مرض و مانند آن نتواند در ركوع آرام بگيرد ، نماز صحيح است ولى بايد پيش از آنكه از حال ركوع خارج شود ، ذكر واجب را بگويد .